Kişilik envanterleri kişinin kendini nasıl tanımladığını ölçer. İzotomi ND ise ağırlıklı olarak görevlerde ne yapıldığını ölçer: dikkat, hafıza, dil, sıralama, uzamsal düşünme ve karmaşık düşünme performans görevleriyle; beden ve sosyal uyum öz-bildirimle değerlendirilir. Bu yönüyle mevcut kişilik ve yetkinlik araçlarını tamamlar.

Kurumlar için kullanım alanları

Sınırlar

• Tek başına karar için kullanılmaz. İşe alım, terfi ya da işten çıkarma gibi kararlar yalnızca bu rapora dayandırılmamalıdır.
• Tanı aracı değildir; sağlık ya da klinik bir durum hakkında bilgi vermez.
• Zekâ testi değildir; tek bir toplam puan vermez ve kişileri sıralamak için tasarlanmamıştır.
• Rapor kurumla yalnızca katılımcının açık rızasıyla paylaşılır; rıza vermemek katılımcının aleyhine kullanılamaz.

Kısaca: Değerlendirme katılımcı başına yaklaşık 45–50 dakika sürer, klavyeli bir bilgisayar ve ses gerektirir; toplu uygulama ve kurum adına raporlama desteklenir.

İzotomi ND Kurumsal, yetişkin sürümün tüm bölümlerini kullanır ve rapora iş hayatına özgü yorumlar ekler. Uygulama kurumun koordinasyonuyla, ölçümü Sola Unitas yürütür.

Kurumsal uygulama akışı

1. Kapsam ve sözleşme: Katılımcı sayısı, kullanım amacı ve raporların kurumda kimlerle paylaşılacağı belirlenir. Kurum veri sorumlusu, Sola Unitas uygulayıcıdır.
2. Katılımcı bilgilendirmesi: Çalışanlara amacın gelişim olduğu ve raporun yalnızca rızalarıyla paylaşılacağı önceden duyurulur.
3. Toplu davet: Katılımcılar sisteme toplu eklenir; her kişiye kişisel test bağlantısı gönderilir.
4. Test: Katılımcı KVKK aydınlatma metnini onaylar, rapor paylaşımı için açık rızasını verir ya da vermez ve yaklaşık 45–50 dakikalık görevleri tamamlar.
5. Rapor: Katılımcı raporunu her durumda alır. Kurumdaki yetkili kullanıcılar raporu yalnızca açık rıza verilmişse indirebilir; bu kural sistemde teknik olarak uygulanır.
6. Geri bildirim: İsteyen kurumlar için bireysel geri bildirim görüşmeleri ve ekip düzeyinde anonim özet sunumu planlanır.

Görevler

Dizi hatırlama, zihinden hesap, dinlenen bir iş hikâyesiyle ilgili sorular, gecikmeli hatırlama, analojiler, örüntüler, şekil döndürme, sözcük ve cümle kurma görevleri; yaklaşık 10 dakikalık Odak dikkat görevi (çeldiricisiz, görsel ve sesli çeldiricili bölümler) ve beden ile sosyal uyumlanma hakkında 24 öz-bildirim ifadesi.

Puanlama

• Normatif (yaşıtlara göre): Dört düzey: Düşük (alt %25), Orta (%25–50), Yüksek (%50–75), Çok Yüksek (üst %25). 18–25 yaş grubu, kendi normları toplanana kadar 17 yaş normlarıyla yaklaşık olarak karşılaştırılır.
• İpsatif (kendi profilinde): Alanlar kişinin kendi profili içinde sıralanır. 26 yaş ve üzerinde, yaş grubu normları toplanana kadar raporda yalnız bu bakış kullanılır.

Kurumlar için önemli sonuç: İpsatif profil, kişinin çalışanlar arasında nerede durduğunu değil, kendi içinde hangi alanlara dayandığını gösterir. Bu nedenle raporlar kişileri birbiriyle sıralamak için kullanılmamalıdır.

İzotomi ND, Dr. Mel Levine’in Nörogelişimsel Sistemler Kuramı’na dayanır: öğrenme ve üretkenlik, birlikte çalışan sekiz sistemin ürünüdür ve her bireyde bu sistemlerin dengesi farklıdır. Görevler, bilişsel psikolojide yerleşik ölçüm paradigmalarından uyarlanmıştır.

Kuramsal ve yöntemsel dayanaklar

• Dikkat: Sürekli performans paradigması (Rosvold ve ark., 1956). Kaçırılan hedefler sürdürülen dikkati, hedef dışı tepkiler ketlemeyi, tepki zamanı işlem hızını yansıtır. Ketleme, yürütücü işlevlerin temel bileşenlerinden biridir (Diamond, 2013).
• Hafıza: Baddeley’nin çalışma belleği modeli; kısa süreli hafıza, çalışma belleği ve gecikmeli hatırlama ayrı puanlanır.
• Uzamsal düzenleme: Zihinde döndürme ve bakış açısı görevleri; uzamsal becerilerin eğitimle geliştiği gösterilmiştir (Uttal ve ark., 2013).
• Karmaşık düşünme, ardışık düzenleme ve dil: Analoji, kural çıkarımı, sıralama mantığı, alıcı ve ifade edici dil görevleri.
• İzotomi geleneksel temeli: İzotomi 1.0 (2013) Schwartz’ın Temel Değerler Kuramı’na, İzotomi 2.0 (2017) mizaç dinamikleri ve Holland’ın RIASEC tipolojisine dayanıyordu. İzotomi ND (2022–) öz-bildirimin ötesine geçerek bilişsel işlevleri doğrudan görevlerle ölçer.

Psikometrik çalışmalar

İzotomi ND’nin yeni sürümü için güvenirlik, geçerlik ve norm analizleri yeterli sayıda test tamamlandığında yapılacak ve sonuçlar bu rehberde yayımlanacaktır. Kurumlar, güncel psikometrik raporu talep ettiklerinde Sola Unitas’tan alabilir.

Yetişkin normları (18–25, 26–35, 36–50, 51+) toplanmaktadır. Planlanan geçerlik yol haritası: üniversite işbirliği, etik kurul onayı, yeterli veriye ulaşıldığında madde ve güvenirlik analizleri, ardından ölçüt geçerliği çalışmaları.

Etik ilkeler ve KVKK

• Uygulama, test kullanımına ilişkin uluslararası ilkeler (AERA/APA/NCME Standards, 2014; ITC Test Kullanım Yönergeleri) doğrultusunda, raporun tek başına karar aracı olarak kullanılmaması esasına dayanır.
• 6698 sayılı KVKK kapsamında kurum veri sorumlusu, Sola Unitas uygulayıcıdır. Katılımcıya teste başlamadan önce kurumsal aydınlatma metni sunulur.
• Rapor kurumla yalnızca katılımcının açık rızasıyla paylaşılır; rıza yoksa kurum kullanıcıları raporu indiremez. Rıza vermemenin katılımcı aleyhine kullanılamayacağı kurumla yapılan sözleşmede yer alır.
• Test yanıtları, raporlar ve yedekler Türkiye’deki sunucularda tutulur; kurumsal veriler 2 yıl saklanır. Bildirim e-postaları Google Workspace üzerinden gönderilir.

Kaynaklar

• Levine, M. (2002). A Mind at a Time. New York: Simon & Schuster.
• Baddeley, A. (2000). The episodic buffer: a new component of working memory? Trends in Cognitive Sciences, 4(11), 417–423.
• Rosvold, H. E. ve ark. (1956). A continuous performance test of brain damage. Journal of Consulting Psychology, 20(5), 343–350.
• Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168.
• Uttal, D. H. ve ark. (2013). The malleability of spatial skills: A meta-analysis of training studies. Psychological Bulletin, 139(2), 352–402.
• Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values. Advances in Experimental Social Psychology, 25, 1–65.
• Holland, J. L. (1997). Making Vocational Choices (3. baskı). Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.
• AERA, APA ve NCME (2014). Standards for Educational and Psychological Testing. Washington, DC: AERA.
• International Test Commission (2001). International guidelines for test use. International Journal of Testing, 1(2), 93–114.

Her alan, iş hayatında belirli görev türlerinin arkasındaki bilişsel kaynağa karşılık gelir. Bir rolün hangi alanları ağırlıklı kullandığını bilmek, kişi ile rol arasındaki uyumu ve gereken desteği görünür kılar.

• Öz-bildirime dayalı alanlar; performans ölçümü değildir.

Raporun kurumsal sürümü bu eşleştirmeyi otomatik yapar: 25 şirket bölümü arasından profile en uygun en fazla 8 bölümü (her bölüm grubundan en çok 2) listeler ve bir bölüm–alan haritası sunar. Her alan için ayrıca “İş hayatında: yönetici ve İK için” başlıklı yorumlar yer alır.

İzotomi ND raporu en çok, kişinin kendi gelişimi için kullanıldığında ve yöneticiyle birlikte somut eylemlere dönüştürüldüğünde değer üretir. Rapor üç düzeyde kullanılabilir.

1. Bireysel düzey

• Çalışan raporu önce kendisi okur; tercihen bir geri bildirim görüşmesinde uzmanla birlikte yorumlanır.
• Güçlü alanlar ile mevcut görev dağılımı karşılaştırılır; görece geride kalan alanlar için rapordaki stratejilerden biri bireysel gelişim planına eklenir.

2. Yönetici düzeyi (yalnız açık rıza varsa)

• “İş hayatında: yönetici ve İK için” bölümleri, iş tanımı ve çalışma düzeni üzerine yapıcı bir konuşma için kullanılır: örneğin yönergelerin yazılı verilmesi, odak gerektiren işler için sessiz zaman blokları.
• Yönetici raporu kişinin performans değerlendirmesine dahil etmez.

3. Ekip ve kurum düzeyi

• Ekip profilleri yalnız anonim ve toplu olarak, bireyler tanınamayacak büyüklükteki gruplarda incelenir.
• Toplu bulgular eğitim içeriği tasarımı, oryantasyon ve ekip içi iş bölümü gibi kararları destekler.

Doğru ve yanlış kullanım

Uygulama için öneriler

• Katılımcılara amacın gelişim olduğunu ve rapor paylaşımının gönüllü olduğunu yazılı olarak duyurun.
• Raporlara erişebilecek kurum kullanıcılarını (örneğin yalnız İK iş ortağı) önceden belirleyin.
• Her katılımcıya en az bir geri bildirim görüşmesi planlayın; rapor yorumsuz bırakıldığında yanlış okunma riski artar.